سخنرانی در جشن دانش‌آموختگی

خلاصه‌ای سخنرانی در مراسم جشن دانش‌آموختگی دانشجویان دانشكده‌ی‌ مهندسی خرداد ۱۳۸۳

 قصد نصیحت نیست. توصیه‌هایی است بر اساس تجربه. هركس در زندگی به دنبال شادی و موفقیت است. این شادی و موفقیت جنبه‌های فردی، حرفه‌ای و اجتماعی دارد. حال ببینیم چه چیزهایی در این زمینه مهم است.

الف- در زمینه‌ی فردی:

۱-احساس مسؤولیت

انسان اگر مختار است، اگر باشعور است و اگر خلیفه‌ی خدا در زمین است چنانكه در قرآن آمده است كه من می‌خواهم جانشینی (خلیفه‌ای) در زمین ایجاد كنم كه ترجمه‌ی فارسی آن این شعر حافظ است:

آسمان بار امانت نتوانست كشید

قرعه‌ی كار به نام من دیوانه زدند

اینها همه به سبب «مسؤول بودن» اوست.

 

این بار مسؤولیت چیست؟

خلاقیت است؛ اختیار است؛ شعور و خودآگاهی است. هرچه هست مفهوم آن مسؤولیت است.

اما مسؤولیت چیست؟

پاسخگو بودن در مقابل خانواده، اجتماع، شهر و جهان به طور كلی.

انسان مسؤول           كار خود را خوب انجام می‌دهد؛

                               حق دیگران را نمی‌خورد؛

                               دیگران را نمی‌آزارد؛

                               جهان را تخریب نمی‌كند.

 

۲-قناعت

قناعت به معنای صوفیانه‌ی آن مد نظر نیست؛ بلكه به معنی «كنترل خواستها در حد نیاز» است. چه نیازی به باغ شخصی است اگر از طبیعت لذت ببریم. چه نیازی به بهترین خودرو است اگر هدف فقط رفت و آمد باشد. چه نیازی به مقام است اگر مورد احترام اطرافیان باشیم. چه خوب گفت حافظ:

ما آبروی فقر و قناعت نمی‌بریم

با پادشه بگوی كه روزی مقدر است

حافظ می‌گوید «آبروی فقر و قناعت»، درست عكس مردم كه فقر و قناعت را كم‌‌آبرویی می‌دانند.

 

۳-عاشق بودن

برای آرامش و احساس رضایت و خوشبختی، عاشق هنر، عاشق طبیعت، عاشق انسانها، عاشق تمدن و فرهنگ خود، عاشق زادگاه خود باشید. مغایرتی نیست بین عشق به جهان و زادگاه. حافظ جهانی و وطن‌دوست است. می‌گوید:

به یاد یار و دیار آنچنان بگریم زار

كه از جهان ره و رسم سفر براندازم

ب-در زمینه‌ی حرفه‌ای:

 یك كار را خوب بلد باشید؛ مداومت داشته باشید و در یك راه ممارست كنید؛ از سختی نهراسید؛ در ابتدای كار سختی خواهید داشت، با سختیهای ابتدای كار بسازید.

 در كاری كه وارد نیستید سؤال كنید و كمك بگیرید یا شركت نكنید. حق دیگران را بر حق خود مقدم بدارید.كارتان را خوب انجام دهید؛ وجدان كاری داشته باشید؛ پاك باشید. با یك گل هم بهار می‌شود، اقلاً برای خودتان.

 به سلامت دیگران توجه داشته باشید؛ مسائل ایمنی را رعایت كنید. جهان را تخریب نكنید. به خصوص در زمینه‌ی مهندسی به هنر توجه كنید.

میراث‌دار باشید، نه میراث‌خوار. بنویسید، تجربیات را نگهدارید و منتقل كنید.

 

پ- و بالاخره در زمینه اجتماعی:

اجتماعی فكر كنید. هویت داشته باشید؛ میهن خود را دوست بدارید. خودباخته نباشید. بعضی‌ها سعی در كوچك كردن ما دارند. اما ما باید غرور داشته باشیم. تمدن ما یكی از بزرگترین تمدنهای بشری است كه از نظر آثار باستانی، از نظر تعداد دانشمندان و بزرگان و از نظر «ماهیت انسانی» كم نظیر است.

 توصیه می‌كنم كه تاریخ تمدن ایران را بررسی كنید.  هیچكس حق ندارد ما را كوچك و بی‌فرهنگ بشمارد. تمدنی كه حافظ، بیرونی، ابن سینا، خواجه نصیر و هزاران دانشمند و شاعر و هنرمند و …  به دنیا داده است كوچك نیست.

  هویت اجتماعی هر انسان علاوه و شاید مهمتر از هویت فردی اوست. یك انسان با وحدت باشید. از نظر فردی، شغلی و اجتماعی هماهنگ باشید. انسان یك مجموعه است؛ نمی‌تواند تقسیم شود. انسان نمی‌تواند متناقض باشد. جهانی قكر كنید؛ خود را به همه‌ی جهان متعلق بدانید. شرط خوشبختی انسان این است كه به خوشبختی دیگران توجه كند.

 در این صورت در هر شرایطی به شادی و خوشبختی می‌رسید. و به رضایت كه شرط خوشبختی است.

Comments